Penamacor. Rota pola vila

01-04-2026
Penamacor
Penamacor

Partindo do Jardim da República, pegado ao Museu Municipal, imos cara alguns dos mais importantes monumentos da vila, dos que destacan o Castelo de Penamacor-Torre de Menagem, Antiga Casa da Câmara, Torre do relógio, Pelourinho, Igreja da Misericórdia, Casa da Memória da Medicina Sefardita António Ribeiro Sanches, ou a Igreja de São Tiago (Matriz). Ao percorrer as rúas, camiños acotados por muros de antigas hortas repletas de oliveiras centenarias, e sobreiras, moitas sobreiras.

A continuación, poderemos coñecer unha verdadeira testemuña da actividade mineira asociada á explotación do chumbo, de mediados do séc. XX, nas “Minas do Palão”. Aqui atopamos os antigos edificios nas inmediacións da corta mineira. De regreso a Penamacor, en dirección ao Cimo de Vila, desviámonos ata o Xeositio “Miradouro da Casa do Ramalho”, percorrendo a Mata Municipal, gozando de magníficas paisaxes.

MIDE

  • Horario: 2:55 h.
  • Desnivel de subida: 333 m
  • Desnivel de baixada: 333 m
  • Distancia horizontal: 11,10 km
  • Tipo de percorrido: Circular
  • Severidade do medio natural:
  • Orientación no itinerario:
  • Dificultade no desprazamento:
  • Cantidade de esforzo necesario:
  • Dificultade: Media baixa

Logo da viaxe dende Santiago coa finalidade de pasar estes días da semana santa entre esta zona do Xeoparque Naturtejo portugués e o noroeste da provincia de Cáceres nos chamados pobos da Fala, chegamos a Penamacor, vila portuguesa onde realizamos a nosa primeira andaina, antes de aloxarnos en Valverde del Fresno, a dezaseis quilómetros de aquí. Dispersámonos entre os cafés que hai na rúa 25 de abril e, logo dun pequeno tempo, dirixímonos cara o Jardim da República, punto de partida da andaina, onde Víctor nos explica o desenvolvemento desta pequena ruta circular.

Penamacor encóntrase nunha zona de transición entre a Meseta e a Cordilleira Central Ibérica, circunstancia xeomorfolóxica con implicacións a nivel da paisaxe, da fauna e flora. Así divísase ao norte a Serra da Malcata, e ao sur unha zona relativamente plana, quebrada por pequenos relevos ben marcados. Nesta área, o patrimonio xeolóxico destaca polos xeositios que potencian a visualización e interpretación da evolución da paisaxe que rodea a vila, sendo tamén importantes os valores xeolóxicos asociados a antigas áreas mineiras.

Jardim da República
Subindo cara o Castelo de Penamacor-Torre de Menagem
O Castelo de Penamacor-Torre de Menagem é o noso primeiro punto de interese da ruta
O Poço d’El Rei, que aseguraba o abastecemento de auga á fortaleza

Dirixímonos pola parte sur da vila ao Castelo de Penamacor-Torre de Menagem, nun promontorio rochoso, aproveitando as condicións naturais que permitían acadar boas vistas, integrando a liña de defensa da fronteira. Hoxe a torre é todo o que queda do alcázar dunha das máis importantes fortalezas da Beira. Moi próximo á torre da homenaxe sitúase o Poço d’El Rei, un pozo cisterna fundamental dentro da fortaleza medieval pois, en caso de cerco, aseguraba o abastecemento de auga.

Percorrendo esta parte alta chegamos ao conxunto formado pola Antiga Casa da Câmara, singular exemplo de arquitectura civil do século XVI, asentada sobre a antiga porta da vila pola que saímos para admirar a Torre do relógio e o Pelourinho, símbolo de autonomia administrativa e judicial, considerado peza única no Distrito de Castelo Branco, por manter aínda as argolas nos seus ganchos de ferro forxado. Dende este espazo, apréciase perfectamente como a Casa da Cámara está integrada na estrutura defensiva do muro medieval.

Dende a fortaleza hai unhas fermosas vistas da vila de Penamacor
Antiga Casa da Câmara, singular exemplo de arquitectura civil do século XVI
O Pelourinho aínda mantén as argolas nos seus ganchos de ferro forxado
Fachada principal da Igreja da Misericórdia, con portal manuelino

Xa fóra do núcleo primitivo pasamos por diante da Igreja da Misericórdia, coa fachada principal con portal manuelino, decorado con simboloxía rexia. Camiñamos a continuación pola rúa onde está a Casa da Memória da Medicina Sefardita António Ribeiro Sanches, e dirixímonos a continuación ao Cimo de Vila para continuar coa ruta polas proximidades da vila de Penamacor. No camiño predomina o monte de grandes sobreiras e aciñeiras, onde marca presenza a esteva, a lavanda e o romeu. A primavera está avanzada por estas latitudes e gozamos da súa floración e moito dunha extensa plantación de altramuz amarelo, á que non paramos de fotografar.

Pronto chegamos á zona mineira da ruta, as Minas do Palão, un testemuño da actividade mineira relacionada coa explotación do chumbo durante o século XX. Vémolas dende fóra, sen pararnos moito, e buscamos a sombra dun piñeiral próximo para xantar e descansar un pouco. Completamos un primeiro aro do percorrido volvendo pasar polos campos de altramuces e de oliveiras centenarias, e imos cara o xeositio Casa do Ramalho.

Dende o primeiro momento, as sobreiras vannos impresionar polo seu tamaño
Flor de esteva (Cistus ladanifer)
Lavanda
Altramuz

Unha pequena subida sitúanos nun denso monte cuberto de piñeiro. Facemos un pequeno percorrido de ida e volta por este piñeiral, onde se atopan os bloques de granito que forman un pequeno refuxio, coñecido popularmente como Casa do Ramalho.

Preto deste lugar, avanzando un pouco máis entre as moles graníticas, obtemos unha vista panorámica da zona ao norte do municipio de Penamacor, onde é posible distinguir diferentes unidades xeomorfolóxicas como a Meseta Ibérica, ademais de relevos residuais como Penamacor e Belmonte, e a Serra da Estrela aínda con neve nos seus cumes.

Polo piñeiral, sen carreiro definido, imos cara o xeositio Casa do Ramalho
Vista panorámica da zona ao norte do municipio de Penamacor
No regreso volvemos ter unhas fermosas vistas da vila de Penamacor
Igreja de São Tiago (Matriz), na que se aprecia a notoria inclinación do campanario

Regresamos polo medio dos piñeiros, sen un carreiro fixo, ata chegarmos de novo ao camiño. Só queda chegar á Penamacor por unha pista practicamente sen desnivel e descender cara a vila, dando por rematada a andaina novamente no Jardim da República, onde facemos os estiramentos e tomar a cervexa. Abandomanos Penamacor pasando por diante da Igreja de São Tiago (Matriz), antes de tomar o bus e continuamos viaxe cara a fronteiriza Valverde del Fresno, onde estamos aloxados na Velha Fábrica.

Non estivo mal esta xornada, onde tivo o encanto de saborear a historia, a cultura e a natureza desta vila.

Deixar un comentario

O teu enderezo electrónico non se publicará Os campos obrigatorios están marcados con *

Scroll ao inicio